Nhiều ngân hàng đóng tài khoản “ngủ đông”, Ngân hàng Nhà nước đề xuất bổ sung cơ chế xử lý

Mới đây, Ngân hàng TMCP Quốc Dân (NCB) thông báo sẽ đóng các tài khoản thanh toán đáp ứng đồng thời hai điều kiện: không phát sinh giao dịch trong hơn 24 tháng và có số dư dưới 20.000 đồng – thấp hơn mức phí quản lý tài khoản không hoạt động.

Trong khi đó, LPBank cho biết sẽ đóng các tài khoản không còn số dư và không phát sinh giao dịch liên tục trong 12 tháng. Khách hàng vẫn có thể duy trì tài khoản nếu thực hiện ít nhất một giao dịch tài chính, như nộp tiền hoặc chuyển khoản, trước thời điểm ngân hàng tiến hành đóng tài khoản.

Trước đó, nhiều ngân hàng khác như Techcombank, Agribank, Sacombank, MB hay VIB cũng đã triển khai việc đóng hoặc chuyển trạng thái đối với các tài khoản không hoạt động trong thời gian dài. Mỗi ngân hàng áp dụng tiêu chí riêng về thời gian không phát sinh giao dịch và mức số dư tối thiểu, song phổ biến dao động từ 1-2 năm, với số dư dưới 50.000 đồng.

Theo các ngân hàng, việc rà soát và xử lý các tài khoản không còn nhu cầu sử dụng giúp giảm chi phí vận hành, đồng thời hạn chế nguy cơ các tài khoản này bị lợi dụng cho các hành vi gian lận, lừa đảo hoặc rửa tiền.

Đề xuất bổ sung cơ chế xử lý tài khoản bị bỏ quên

Bên cạnh động thái từ các ngân hàng thương mại, Ngân hàng Nhà nước cũng đang lấy ý kiến đối với dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 52 về thanh toán không dùng tiền mặt, trong đó có nhiều quy định mới liên quan đến việc quản lý tài khoản thanh toán.

Theo cơ quan quản lý, hiện tồn tại số lượng lớn tài khoản thanh toán hợp pháp nhưng chủ tài khoản không còn sử dụng hoặc đã bỏ quên trong nhiều năm. Ngoài ra, vẫn có những tài khoản được mở bằng giấy tờ giả, giấy tờ không còn hiệu lực hoặc bị các đối tượng phạm tội lợi dụng.

Theo quy định hiện hành, tài khoản thanh toán chỉ được đóng trong một số trường hợp như theo yêu cầu của chủ tài khoản, chủ tài khoản qua đời, vi phạm quy định pháp luật hoặc tổ chức mở tài khoản chấm dứt hoạt động. Với những tài khoản không thể liên hệ được chủ sở hữu, hiện chưa có cơ chế pháp lý để xử lý.

Để khắc phục khoảng trống này, Ngân hàng Nhà nước đề xuất cho phép các ngân hàng được đóng tài khoản không phát sinh giao dịch từ 3 năm trở lên, trừ trường hợp có thỏa thuận khác với khách hàng.

Sau khi tài khoản được đóng, ngân hàng vẫn phải theo dõi và bảo lưu toàn bộ số dư còn lại để hoàn trả cho chủ sở hữu hợp pháp khi có yêu cầu, bảo đảm quyền lợi của khách hàng.

Tham khảo kinh nghiệm quốc tế

Theo Ngân hàng Nhà nước, mốc thời gian 3 năm được xây dựng trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm của nhiều quốc gia.

Tại Mỹ, các tài khoản không hoạt động trong khoảng 3-5 năm được xác định là tài khoản “ngủ đông”. Khi đó, số dư sẽ được chuyển về cơ quan quản lý tài sản vô chủ của từng bang, song chủ sở hữu vẫn có quyền nhận lại khi chứng minh được quyền sở hữu.

Trong khi đó, tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), tài khoản không phát sinh giao dịch trong hơn 3 năm sẽ được đưa vào diện theo dõi và có thể bị đóng sau 5 năm. Số dư còn lại được chuyển về ngân hàng trung ương cho đến khi chủ tài khoản thực hiện thủ tục xác nhận quyền sở hữu.

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, đến đầu năm 2026, gần 87% người trưởng thành tại Việt Nam đã sở hữu tài khoản ngân hàng. Cùng với sự phát triển mạnh của thanh toán số, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng gần 59% mỗi năm, vượt mục tiêu đề ra. Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đặt mục tiêu đến năm 2030 có 95% người từ 15 tuổi trở lên sở hữu tài khoản thanh toán.

Ngọc Nga